Jesteś tutaj:

Informacja ogólna

Drukuj

Sprzedaż uprawnień w drodze aukcji jest domyślną metodą dystrybucji uprawnień do emisji dla instalacji uczestniczących w unijnym systemie handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS). Instalacje wytwarzające inne produkty niż energia elektryczna będą otrzymywać część uprawnień bezpłatnie do 2020 roku i w następnych okresach rozliczeniowych. Przydział bezpłatnych uprawnień do emisji odbywa się na podstawie wskaźników emisyjności (benchmarków) w zakresie emisji dwutlenku węgla. Przyjęte benchmarki co do zasady mają premiować produkcję niskoemisyjną i są ważnym sygnałem zaangażowania UE do przejścia na gospodarkę niskoemisyjną.

System handlu uprawnieniami do emisji

Unijny system handlu uprawnieniami do emisji (EU ETS) jest elementem polityki Unii Europejskiej w zakresie przeciwdziałania zmianom klimatu oraz podstawowym narzędziem redukcji emisji gazów cieplarnianych. System działa od 2005 r. i obejmuje ponad 11 tys. instalacji w sektorze energetycznym i przemysłowym na obszarze UE i Norwegii, które (jako najwięksi emitenci) są odpowiedzialne za blisko połowę unijnej emisji dwutlenku węgla. W Polsce systemem objętych jest aktualnie ok. 750 instalacji. Od 2012 r. systemem EU ETS został objęty także sektor lotnictwa.

System działa na zasadzie tzw. "cap and trade". Dla uczestników systemu ustalany jest dopuszczalny limit emisji ("cap") i z czasem jest on zmniejszany w sposób pozwalający osiągnąć unijny cel redukcyjny, zgodnie z którym w 2020 r. emisja z instalacji objętych EU ETS powinna być o 21% niższa niż w roku 2005. W ramach ustalonego limitu uczestnicy systemu otrzymują bezpłatnie lub kupują uprawnienia do emisji. Jedno uprawnienie do emisji daje posiadaczowi prawo do emisji jednej tony CO2 lub równoważnej ilości innego gazu cieplarnianego (gazami cieplarnianymi objętymi systemem ETS są przede wszystkim dwutlenek węgla, a od 2013 r. również podtlenek azotu i perfluorowęglowodory, których emisja wyrażona jest w ekwiwalencie dwutlenku węgla). W każdym roku uczestnik systemu, pod groźbą wysokiej kary finansowej, musi rozliczyć rzeczywistą emisję poprzez umorzenie odpowiedniej liczby uprawnień do emisji. Jeśli instalacja zredukuje emisję, może zachować część posiadanych uprawnień na pokrycie swoich przyszłych potrzeb, albo np. sprzedać je innej instalacji, która posiada za mało uprawnień.

W pierwszym i drugim okresie rozliczeniowym (lata 2005-2007 i 2008-2012), państwa członkowskie opracowywały krajowe plany rozdziału uprawnień (KPRU), w których rozdzielały, zaakceptowany przez Komisję Europejską, limit krajowy i określały przyznaną bezpłatnie liczbę uprawnień do emisji dla instalacji uczestniczących w EU ETS w ich kraju. Po pierwszym okresie rozliczeniowym okazało się, że system rozdziału uprawnień wymaga korekty. Pule bezpłatnych uprawnień były ustalane w oparciu o zawyżone prognozy emisji, w związku z czym na rynku pojawiała się znaczna nadwyżka uprawnień. Nadwyżka ta została zlikwidowana wraz z zakończeniem pierwszego okresu. W drugim okresie rozliczeniowym do wyznaczania limitów krajowych wykorzystano już dane o emisji rzeczywistej, co przełożyło się na dostosowanie bezpłatnych przydziałów do realnych potrzeb emisyjnych.

Trzeci okres rozliczeniowy

Trzeci okres rozliczeniowy przypadający na lata 2013-2020 znacznie różni się od dwóch poprzednich. Rozszerzono zakres systemu o nowe działalności i gazy (m.in. produkcja kwasu azotowego i emisja podtlenku azotu, produkcja pierwotnego aluminium i emisja perfluorowęglowodorów). Wprowadzono jeden ogólnoeuropejski limit emisji zamiast limitów krajowych stosowanych w poprzednich okresach. Limit ten corocznie ulega zmniejszeniu o 1,74% liczby uprawnień wydanych średniorocznie przez państwa członkowskie w latach 2008–2012. Bardzo ważną zmianą jest wprowadzenie, jako głównej zasady sprzedaży uprawnień do emisji na aukcji przez państwa członkowskie oraz stopniowe odchodzenie od bezpłatnego przydziału dla instalacji (w latach 2005-2012 prawie wszystkie uprawnienia przyznawane były bezpłatnie w krajowych planach rozdziału uprawnień).

Zasady przydziału bezpłatnych uprawnień są takie same dla wszystkich instalacji uczestniczących w EU ETS. Nie przydziela się żadnych bezpłatnych uprawnień w odniesieniu do jakiejkolwiek formy wytwarzania energii elektrycznej, z wyjątkiem przypadków objętych tzw. derogacjami. Dla pozostałych instalacji, przydział bezpłatnych uprawnień jest ustalany w oparciu o benchmarki (wskaźniki emisyjności), określone na podstawie średnich parametrów 10% najbardziej efektywnych pod względem emisji instalacji w danym sektorze objętym unijnym systemem.

Główne różnice pomiędzy okresami rozliczeniowymi w EU ETS

I i II okres rozliczeniowyIII okres rozliczeniowy

Limity krajowe

Limit dla całej UE

Stały limit

Limit zmniejszany co roku

3- i 5-letnie okresy rozliczeniowe

8-letni okres rozliczeniowy

Mały udział sprzedaży (< 4 %)

Duży udział sprzedaży uprawnień na aukcji (>50 %)

Bezpłatny przydział w oparciu o emisję na poziomie instalacji

Bezpłatny przydział w oparciu o z góry określone wskaźniki emisyjności i historyczną produkcję

Bezpłatny przydział uprawnień dla przemysłu na stałym poziomie

Bezpłatny przydział dla przemysłu i na produkcję ciepła na poziomie uzależnionym od rodzaju produktu

Bezpłatny przydział uprawnień na produkcję energii elektrycznej

Brak bezpłatnych przydziałów na produkcję energii elektrycznej (z wyjątkiem tzw. derogacji)

Brak korekty bezpłatnych przydziałów po spadku produkcji.

Korekta bezpłatnych przydziałów po spadku produkcji o ponad 50%.

Zasady przydziału bezpłatnych uprawnień

Każda instalacja uczestnicząca w EU ETS została podzielona na tzw. podinstalacje. Z kolei każdej podinstalacji przypisano odpowiedni produkt i benchmark dla tego produktu. Dodatkowo dla każdego produktu określono czy należy on do sektora narażonego na znaczące ryzyko "ucieczki emisji" (dla sektorów narażonych na ryzyko "ucieczki emisji" obowiązują mniej restrykcyjne zasady przydziału bezpłatnych uprawnień w celu ograniczenia ryzyka przeniesienia ich produkcji do krajów, w których przemysł nie ma ograniczeń w zakresie emisji dwutlenku węgla). W wyniku pomnożenia historycznych poziomów produkcji przez odpowiedni benchmark oraz po uwzględnieniu statusu narażenia na ryzyko "ucieczki emisji", otrzymano wstępny przydział bezpłatnych uprawnień dla każdej instalacji na lata 2013-2020. Jeżeli produkt nie należy do sektora narażonego na ryzyko "ucieczki emisji", przydział bezpłatnych uprawnień do emisji w 2013 r. wynosi początkowo 80% liczby wynikającej z pomnożenia produkcji przez benchmark i spada co roku do 30% w roku 2020, z perspektywą zmniejszenia do 0% liczby bezpłatnych uprawnień w 2027 (co będzie oznaczało konieczność nabywania na aukcjach lub w obrocie wtórnym 100% uprawnień potrzebnych do rozliczenia emisji). Jeżeli produkt należy do sektora narażonego na ryzyko "ucieczki emisji", przydział bezpłatnych uprawnień przez cały okres rozliczeniowy wynosi 100% liczby wynikającej z pomnożenia produkcji przez benchmark. Przydział ten ulega zmianie po zastosowaniu współczynnik korygującego (patrz poniżej).

Każde państwo członkowskie przedłożyło wykaz instalacji wraz z ich wstępnym przydziałem bezpłatnych uprawnień na lata 2013-2020 do zatwierdzenia Komisji Europejskiej. Po zgłoszeniu przez wszystkie państwa członkowskie swoich wykazów okazało się, że suma wszystkich wstępnych przydziałów jest większa niż maksymalna liczba uprawnień, jakie można przydzielić bezpłatnie w całym systemie unijnym. Komisja określiła więc jednolity międzysektorowy współczynnik korygujący (taki sam dla wszystkich krajów członkowskich), a wstępne przydziały bezpłatnych uprawnień zostały dodatkowo skorygowane o ten współczynnik. Wynikiem tej korekty są ostateczne przydziały bezpłatnych uprawnień do emisji na lata 2013-2020.

ZGŁOŚ UWAGI DO ARTYKUŁU
ZGŁOŚ UWAGI DO STRONY