W ramach konsultacji publicznych UE, Krajowy Ośrodek Bilansowania i Zarządzania Emisjami (KOBiZE) przedstawił stanowisko dotyczące proponowanych zmian w rozporządzeniu delegowanym Komisji (UE) 2023/2830, odnoszących się do zasad i harmonogramu sprzedaży uprawnień w drodze aukcji w systemie ETS2, w tym tzw. wczesnych aukcji oraz finansowania Społecznego Funduszu Klimatycznego (ang. Social Climate Fund).
Zgodnie z propozycją Komisji Europejskiej, w latach 2027–2028 planowane jest przeprowadzenie wczesnych aukcji obejmujących łącznie 450 mln uprawnień, z których wpływy miałyby zasilić Społeczny Fundusz Klimatyczny (SFK). Rozwiązanie to ma zapewnić m.in. płynne uruchomienie ETS2 w 2028 r. oraz zapewnienie finansowania SFK w kontekście łagodzenia społecznych skutków transformacji klimatycznej. Wczesne aukcje nie będą prowadziły do zwiększenia całkowitego limitu emisji w ETS2 (tzw. capu), lecz do przesunięcia wolumenów aukcyjnych w czasie.
KOBiZE wskazuje, że wcześniejsze rozpoczęcie aukcji w ETS2 może odegrać istotną rolę w procesie wcześniejszego kształtowania się cen uprawnień, poprawie płynności rynku oraz umożliwienia podmiotom objętym systemem lepszego planowania inwestycji i zarządzania kosztami. Doświadczenia z systemu ETS1 pokazują, że wczesne aukcje sprzyjają stabilniejszemu kształtowaniu się cen oraz ograniczeniu ryzyka gwałtownych wzrostów w początkowej fazie funkcjonowania systemu.
Jednocześnie KOBiZE zwraca uwagę na wątpliwości prawne związane z propozycją uzależnienia przeprowadzania aukcji ETS2 od wcześniejszej transpozycji przepisów dyrektywy EU ETS (w zakresie ETS2) do prawa krajowego. Z uwagi na fakt, że Społeczny Fundusz Klimatyczny (SFK) jest finansowany z wpływów uzyskiwanych przez państwa członkowskie z aukcji uprawnień, brak wdrożenia przepisów ETS2 skutkowałby zawieszeniem aukcji prowadzonych w imieniu danego państwa, a tym samym brakiem generowania przychodów na potrzeby SFK. W konsekwencji państwo członkowskie nie mogło by korzystać ze wsparcia finansowego z SFK na działania związane z procesem transformacji. KOBiZE zwraca uwagę, że dyrektywa EU ETS nie przewiduje możliwości ograniczania wolumenów aukcyjnych z uwagi na wdrożenie przepisów ETS2 do prawa krajowego, co może oznaczać przekroczenie przez Komisję zakresu upoważnienia do przyjęcia aktu delegowanego. Takie rozwiązanie może również negatywnie wpłynąć na stabilność finansowania SFK oraz prowadzić do fluktuacji cenowych na rynku ETS2.